Constipatie

Wat is constipatie?

Constipatieuit zich in het zelden of met moeite ledigen van de darmen, of wanneer de ontlasting vaster en droger wordt en met moeite of pijn op het toilet wordt uitgescheiden. De frequentie van de stoelgang bij een gezond persoon kan variëren van drie keer per dag tot drie keer per week.

Normaal gesproken wordt het voedsel door spiercontracties door het spijsverteringskanaal getransporteerd. Tijdens dit proces worden water en voedingsstoffen in de dikke darm opgenomen. Als het voedsel dat je hebt gegeten te weinig vezels bevat, je onvoldoende vocht binnenkrijgt of te weinig beweegt, worden de ontlasting langzamer door de darmen getransporteerd. Dit leidt ertoe dat er meer vocht wordt opgenomen, waardoor de ontlasting droog en hard kan worden.

Oorzaken van constipatie

Er zijn verschillende mogelijke oorzaken:

• Pathologische veranderingen in de darmen;
• Gebrek aan lichaamsbeweging – Mensen die regelmatig sporten, hebben over het algemeen geen last van constipatie. De dikke darm reageert namelijk heel goed op lichaamsbeweging, en een goede spiertonus is in het algemeen belangrijk voor regelmatige stoelgang.
• Stress;
• Bijwerkingen van medicijnen;
• Een slecht, onevenwichtig dieet– Een vezelarm dieet en een dieet dat rijk is aan vetten uit vlees, kaas en eieren kan leiden tot constipatie, vooral wanneer er veel toegevoegde vetten en suikers in de voeding zitten en er te weinig vezels en vocht worden geconsumeerd.
• Gebrek aan voldoende hydratatie – Het is noodzakelijk om 8 glazen vloeistof te drinken – water, soepen, vruchten- en groentesappen of thee – om constipatie te voorkomen. Alcoholische dranken, koolzuurhoudende dranken en cafeïne kunnen constipatie bevorderen.
• Het prikkelbare darmsyndroomis een andere oorzaak van constipatie en treedt vooral op tegen de achtergrond van stress.
• Veranderingen in omgeving en levensstijl – Reizen kunnen bij sommige mensen problemen veroorzaken, omdat hierdoor de normale voeding en dagelijkse routines worden verstoord. Ouder worden kan ook een rol spelen, omdat de darmwerking en de spiertonus hierdoor afnemen. Zwangerschap kan verstopping veroorzaken door hormonale veranderingen of doordat de vergrote baarmoeder druk uitoefent op de darmen.
• Het gebruik van bepaalde medicijnen - Antidepressiva, pijnstillers of voedingssupplementen zoals ijzersupplementen kunnen de darmtransit vertragen.
• Gerelateerde aandoeningen en chronische ziekten – Neurologische stoornissen, schildklieraandoeningen of stofwisselingsstoornissen kunnen constipatie veroorzaken. Hetzelfde geldt voor aandoeningen van de organen in het spijsverteringsstelsel, aandoeningen van de dikke darm en het rectum, die de darm kunnen vernauwen, of darmstoornissen.
• Overmatig gebruik van laxeermiddelen – Laxeermiddelen worden vaak op onjuiste wijze gebruikt, bijvoorbeeld door mensen die lijden aan anorexia nervosa of boulimia. Bij mensen met chronische constipatie kan langdurig gebruik van laxeermiddelen echter een gerechtvaardigde oplossing zijn. Vroeger werd aangenomen dat langdurig gebruik van laxeermiddelen de zenuwcellen van de dikke darm aantast en het natuurlijke vermogen van de dikke darm om samen te trekken verstoort. Nieuwe formules van laxeermiddelen hebben dit nadeel echter zelden.
• De drang negeren– Als je naar het toilet moet, ga dan. Als je je om verschillende redenen inhoudt, kun je last krijgen van constipatie. Mensen die herhaaldelijk het toiletbezoek uitstellen en de drang om naar het toilet te gaan negeren, kunnen uiteindelijk de drang om naar het toilet te gaan verliezen.

Symptomen die je kunt hebben als je last hebt van constipatie:

• Plotselinge pijn in de onderbuik wanneer je naar het toilet gaat;
• Een opgeblazen gevoel in de buik in de namiddag of 's avonds;
• Het laten ontsnappen van winden;
• Harde ontlasting – dit kan gewoon het gevolg zijn van dagen waarop je te weinig water of vezels hebt gedronken of niet aan lichaamsbeweging hebt gedaan. Ondanks dat je moet persen wanneer je naar het toilet gaat – wat soms pijnlijk moeilijk is – heb je het gevoel dat je je darmen niet volledig kunt legen. De ontlasting is meestal donker van kleur, droog, hard en in kleine hoeveelheden.
• Zeldzame stoelgang – net als in andere situaties heeft iedereen zijn eigen ritme. Als algemene regel geldt dat de ‘normale’ frequentie varieert van twee keer per dag tot drie keer per week.
• Verlies van eetlust en een vol gevoel;
• Sporen van bloed in de ontlasting;
• Afwisseling van constipatie en diarree;
• Ontlasting zonder het gevoel te hebben dat je naar het toilet moet;
• Koorts, misselijkheid en/of braken;
• Pijn en/of een branderig gevoel in het rectum;
• Stress;
• Prikkelbaarheid en angst;
• Gebrek aan energie;
• Gewichtsverlies.

Soorten constipatie

Als je af en toe een korte periode last hebt van verstopping, hoef je je daar geen zorgen over te maken.

Afhankelijk van veranderingen in de omgeving, het gedrag, de voeding of de levensstijl kunnen we last krijgen van zogenaamde primaire of functionele constipatie. Deze kan zich gedurende een langere periode, zelfs langer dan zes maanden, met verschillende episodes voordoen. Als er na verloop van tijd geen passende behandelingsschema’s worden gevolgd, kan de constipatie verergeren en, tegen de achtergrond van verschillende aandoeningen, zelfs chronisch worden.

Afhankelijk van de hoofdoorzaak zijn er verschillende soorten constipatie:

• Obstipatie veroorzaakt door voeding – Onregelmatige maaltijden en ongezonde voeding kunnen de spijsvertering ernstig verstoren. Onvoldoende vochtinname, een onevenwichtig dieet door een te lage inname van groenten, granen, fruit en volkorenproducten, in combinatie met een overmaat aan bewerkt vlees, gefrituurd voedsel en kruiden, leidt tot het ontstaan van constipatie.
• Atonische constipatie - De spieractiviteit van de darmen is vertraagd en de spijsvertering wordt bemoeilijkt door neurologische, metabole of endocriene aandoeningen, door het gebruik van bepaalde medicijnen, een verlaagd kaliumgehalte, loodvergiftiging of zelfs een zittende levensstijl.
• Psychosomatische, nerveus veroorzaakte constipatie- Als deze optreedt tegen de achtergrondvan veranderingen in de levensstijl of aanpassingen aan een nieuwe omgeving, valt deze onder de functionele, primaire constipatie. Wanneer de spijsvertering gedurende ten minste drie maanden verstoord is, treedt constipatie op als symptoom van het prikkelbare-darmsyndroom.
• Obstructieve constipatie– Deze treedt op bij een blokkade van de dikke darm door een vreemd voorwerp of als gevolg van een rectale prolaps, maar kan ook voorkomen bij bepaalde neurologische aandoeningen.
• Vernauwingen van de dikke darm door verschillende oorzaken– Deze kunnen het gevolg zijn van chirurgische ingrepen of het gevolg zijn van tumoren.
• Ernstige/chronische constipatie – Deze vorm treedt op in de context van aandoeningen zoals diabetes, hypothyreoïdie, de ziekte van Parkinson, dementie, depressie of als gevolg van het gebruik van bepaalde medicijnen.

Complicaties van constipatie

Veel mensen, van kinderen tot volwassenen, hebben tijdelijke periodes van constipatie die geen bedreiging vormen voor de gezondheid. Maar wanneer de constipatie langer dan 3 dagen per maand aanhoudt, gedurende 3 opeenvolgende maanden in een jaar, is er sprake van chronische constipatie. Uit statistieken blijkt dat één op de vijf mensen aan chronische constipatie lijdt, een aandoening die bij vrouwen vaker voorkomt naarmate ze ouder worden. Artsen wijzen erop dat er achter chronische constipatie veel ziekten schuil kunnen gaan.

Als constipatie niet wordt behandeld, kan dit leiden tot letsel aan de anus, aambeien of rectale prolaps.

Aanbevelingen bij constipatie:

• Probeer regelmatige maaltijden te nuttigen. Goede eetgewoonten en maaltijden op vaste tijden ondersteunen de spijsvertering.
• Zorg dat je voldoende vocht binnenkrijgt: drink dagelijks minstens twee liter water, thee of sap.
• Wat je eet (je voeding) is ook belangrijk.

Te vermijden voedingsmiddelen

• → Vermijd alcoholische dranken, koolzuurhoudende dranken en cafeïne, omdat deze constipatie kunnen bevorderen.
• → Vermijd overmatige consumptie van vlees, rijst, gefrituurd voedsel enz., en overmatig gebruik van ijzer- of calciumsupplementen die de ontlasting verharden.

Voedingsmiddelen en natuurlijke remedies tegen constipatie:

• Water met citroen: helpt de ontlasting te verzachten en ondersteunt de spijsvertering; het is bovendien een uitstekend ontgiftingsmiddel. Drink ’s ochtends op een lege maag een glas water met het sap van één citroen. Citroenzuur werkt stimulerend op het spijsverteringsstelsel en kan helpen bij het afvoeren van gifstoffen en onverteerd voedsel dat zich op de wanden van de dikke darm heeft opgehoopt. Door het sap met water te mengen, wordt de intense citroensmaak afgezwakt, maar krijgt het lichaam wel de vochtinname die nodig is voor een normale stoelgang.
• Appels en perenzijn rijk aan vezels. Daarom is het aan te raden om ze rauw tussen de maaltijden door te eten.
• Pruimensap of gedroogde pruimen: deze worden aanbevolen vanwege het gehalte aan sorbitol, dat een laxerende werking heeft. Overdrijf het echter niet, want het kan maagklachten veroorzaken.
• Tomatenstaan bekend om hun laxerende eigenschappen. Bovendien bevatten tomaten niet alleen vezels, maar ook vitamine A, C en K, evenals de antioxidant lycopeen, die bescherming biedt tegen darmkanker.
• Spinazie, spruitjes en broccoli zijn niet alleen rijk aan vezels, maar ook belangrijke bronnen van vitamine C, vitamine K en foliumzuur. Ze helpen je om je stoelgang zo soepel mogelijk te houden en constipatie te verhelpen.
• Zoete aardappelenkunnen helpen bij het verlichten van constipatie. Het is het beste om ze gekookt te eten en niet te heet.
• Eet veel druiven. Deze hebben een laxerende werking en voorkomen chronische constipatie of verlichten deze als deze al is opgetreden.
• Neem ’s ochtends op een lege maag wat honing, samen met een glas lauw water.
• Artisjokwerkt als een natuurlijk prebioticum en helpt de stoelgang te reguleren.
• De aloëplant kan ook je maag kalmeren. Je kunt het beste de pure gel rechtstreeks uit de plant gebruiken. Deze is geconcentreerder dan de in de handel verkrijgbare variant en je hoeft niet meer dan 2 eetlepels te gebruiken. Meng ’s ochtends twee eetlepels aloë vera-gel met vruchtensap. Of drink ’s ochtends op een lege maag een kopje aloë vera-sap.
• Rozijnen, dadels en vijgenzijn rijk aan vezels en hebben een gegarandeerd laxerende werking. Week ’s avonds een paar gedroogde pruimen of vijgen in water. Drink ’s ochtends op een lege maag het vocht op en eet de vruchten die zijn gehydrateerd.
• Lijnzaadis zeer rijk aan vezels en omega-3-vetzuren, die de spijsvertering bevorderen. Daarom is het aan te raden om dagelijks 2 eetlepels lijnzaad te eten, bijvoorbeeld met yoghurt, compote of ontbijtgranen. Lijnzaadolieis een natuurlijk laxeermiddel, een eenvoudig te gebruiken middel tegen constipatie. Het bedekt de darmwanden en de ontlasting en zorgt ervoor dat je vaker naar het toilet gaat. Je kunt de olie mengen met sinaasappelsap, wat een dubbel voordeel oplevert, omdat sinaasappels ook veel vezels bevatten. Meng 1 theelepel lijnzaadolie met 1 glas sinaasappelsap. Drink zoveel als je nodig hebt, maar je moet wel even wachten tot het effect optreedt (tot 5 uur), dus pas op dat je niet te veel drinkt.
• Ricinusolieis een echt natuurlijk laxeermiddel, dus je kunt het met een gerust hart gebruiken.
• Olijfoliedraagt bij aan een goede werking van het spijsverteringsstelsel, stimuleert de activiteit in de dikke darm en kan, bij regelmatige consumptie, constipatie voorkomen.
• Epsomzout (bitterzout) – is om twee redenen effectief. Ten eerste neemt het zout water op, waardoor de ontlasting zachter wordt en gemakkelijker kan worden uitgescheiden. Ten tweede helpt het magnesium in het zout bij het samentrekken van de spieren, wat bijdraagt aan de stoelgang. Los 2 theelepels Epsomzout op in een mok water of vruchtensap en drink de hele vloeistof op. Als er binnen 4 uur niets gebeurt, drink dan nog een kopje. Gebruik voor kinderen slechts ½ theelepel.
• Koffie – Cafeïne is een natuurlijke stimulans voor het spijsverteringsstelsel, daarom kan een kopje koffie je op verschillende manieren op gang helpen. Zorg ervoor dat je het niet overdrijft, anders heeft de koffie precies het tegenovergestelde effect. Cafeïne werkt ook vochtafdrijvend en kan je uitdrogen; daardoor kun je last krijgen van constipatie, omdat er vocht wordt afgevoerd dat anders de ontlasting zou verzachten. Neem ’s ochtends op een lege maag een eetlepel olijfolie. Je kunt deze mengen met een beetje citroensap voor een aangenamere smaak.
• Theeën tegen constipatie - Ook theeën tegen constipatie in de vorm van een aftreksel hebben wonderbaarlijke effecten: thee van esbladeren, thee van zwarte bessenbladeren, thee van pruimenbladeren, thee van rozenbottelbloemen, cichorei of heemst.

Wist je dat…?

• De tijd die nodig is om voedsel volledig te verteren, van inname tot uitscheiding, hangt grotendeels af van het individu, maar varieert normaal gesproken van acht uur tot drie dagen.
• Constipatie is wereldwijd een van de meest voorkomende aandoeningen van het spijsverteringskanaal. Uit officiële cijfers blijkt dat 20% van alle mensen minstens één keer last heeft gehad van constipatie.